Gıda Zehirlenmesi: Riskler, Belirtiler ve Korunma Yolları
Gaziantep Şehir Hastanesi Acil Tıp Uzmanı Uzm. Dr. Abdullah Önür Uyardı
Gaziantep Şehir Hastanesi Acil Tıp Kliniğinde görev yapan Uzm. Dr. Abdullah Önür, gıda zehirlenmeleri hakkında önemli bilgiler paylaştı.
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre dünyada her yıl 600 milyon kişi gıda kaynaklı hastalık geçiriyor ve bunların önemli bir kısmını gıda hijyeni bozukluklarına bağlı besin zehirlenmeleri oluşturuyor. Gelişmiş ülkelerde bile her 10 kişiden birinin besin zehirlenmesi yaşayabiliyor.
“Çoğu zaman hafif seyretse de besin zehirlenmeleri organ yetmezliği ve ölüme kadar varabilen ciddi sonuçlara yol açabiliyor. Bu nedenle hastalığı ciddiye almamız gerekiyor.” dedi.
Besin Zehirlenmesi Nedir?
Besin zehirlenmesi; bakteri, virüs, parazit veya bunların ürettiği toksinlerle kirlenmiş yiyecek ve içeceklerin tüketilmesi sonucu gelişen akut bir hastalıktır.
Riskli Gruplar
• Bebekler ve küçük çocuklar: Bağışıklık sistemleri zayıf, sıvı kaybına daha duyarlılar.
• 65 yaş üstü bireyler: Kronik hastalıklar nedeniyle ağır tablo gelişebiliyor.
• Gebeler: Özellikle Listeria gibi bakteriler anne ve bebek için ciddi risk oluşturuyor.
• Kronik hastalar: Diyabet, böbrek/karaciğer yetmezliği, kalp yetmezliği olanlar.
• Bağışıklığı baskılanmış kişiler: Kortizon kullananlar, kanser tedavisi görenler, organ nakli hastaları.
Belirtiler
• Ani bulantı
• Sık kusma
• Sulu ishal
• Kramp tarzı karın ağrısı
• Ateş, üşüme–titreme
• Halsizlik
Evde Yapılabilecek İlk Müdahaleler
• Bol su içmek ve oral rehidratasyon solüsyonu (ORS) tüketmek
• Muz, pirinç lapası, haşlanmış patates, kızarmış ekmek gibi mideyi yormayan gıdalar tercih etmek
• Ateş varsa parasetamol kullanmak
• Dinlenmeye zaman ayırmak
Ne Zaman Hastaneye Başvurulmalı?
• 6 aydan küçük bebeklerde ishal/kusma başlangıcı
• Yaşlı veya kronik hastalarda durumun kötüleşmesi
• 24–48 saatten uzun süren kusma ve ishal
• Kanlı ishal veya dışkıda siyah renk
• 38.5°C üzeri ateş
• Şiddetli karın ağrısı
• Ağız kuruluğu, idrar azalması, çarpıntı gibi sıvı kaybı bulguları
• Kusmanın durmaması ve sıvı alınamaması
Besin Zehirlenmesinden Nasıl Korunabiliriz?
• Elleri sık sık yıkamak
• Tavuk, kırmızı et gibi gıdaları tam olarak pişirmek
• Çiğ ve pişmiş gıdalar için ayrı kesme tahtaları kullanmak
• Buzdolabı sıcaklığını uygun seviyede tutmak
• Bozulduğundan şüphe edilen besinleri tüketmemek
• Temiz içme suyu kullanmak; şüpheli durumlarda ambalajlı su tercih etmek
Besin zehirlenmesinin çoğu zaman hafif seyrettiğini ancak bazı durumlarda ciddi sonuçlara yol açabileceğini hatırlatan Uzm. Dr. Abdullah Önür, doğru hijyen, doğru saklama ve doğru pişirme yöntemleriyle hastalığın büyük ölçüde önlenebileceğini belirtti.